އަހަރެންގެ ޚިޔާލުތައް ފެންނަން އޮތް މާ ސިންގާ ނޫކަނޑުގެ އެންމެ ފުނަކަށް ނުގެންދެވުނެވެ. ރަށު ތެރޭން އިވިގެން އައި އަޑާއެކު އަހަރެންނަށް ތެދުވެވުނީއެވެ. މަންމާއޭ ކިޔާ ގޮވާލެވުނީއެވެ. އޭރު ކޮންމެވެސް ބަޔަކާ ދިމާއަށް މަންމަ ހަޅޭ ލަވަނީއެވެ. މަންމަގެ އަޑު އެ އެންމެނަށްވުރެ ގަދައެވެ. އެ މީހުން ވެސް ހީނހީނފައި މަންމައަށް ޒުވާބު ދެއެވެ. އަހަރެން އެ ތަނަށް ގޮސް ވެގެން އުޅޭ ގޮތް ބެލުމަށް ފަހު މަންމަ ގެއަށްލުމަށް ހިނގައިގަތެވެ.
ފަތިހު ފަތިހާ ތެދުވުމަށް ފަހު ނަމާދުކޮށްލައިގެން ބަދިގެއަށް ވަނީ ބޭބެއަށް ގޮވުމަށް ފަހުއެވެ. އޭރު ބަދިގެ ފަރާތުގައި ހުރި ޖޯލީގައި މަންމަ ނިދާފައި އޮތެވެ. ހިތަށް އެރިއެވެ. ރޭ ވެސް މަންމަ އުޅުނީ ބޭރުގައި ބާވައެވެ؟ ނުހުރެވިގެން އަހަރެން މަންމައަށް ގޮސް ގޮވީމެވެ. ސިއްސައިގެން ގޮސް މަންމަ ތެދުވިއެވެ. ސައިބޮއިގެން ދާން އަންނާށޭ ބުނުމުން ފަހުން އަންނާނަމޭ ކިޔާފައި މަންމަ ހިނގައި ގަތީ ބޭރަށެވެ. ޖެހިގެން އޮތް ގޯޅިން މަންމަ ލަނބާލަންދެން އަހަރެންނަށް ހުރެވުނީ މަންމަގެ ހަރަކާތްތަކަށް ބަލާށެވެ.
އިރުތަކެއް ނުކޮށް އަހަރެން ވެސް ބަދިގޭގެ މަސައްކަތް ނިންމާލުމަށް ފަހު ސްކޫލަށް ދިއުމަށް ޓަކައި ފެންވަރަން ވަނީމެވެ. އަވަސްކޮށްލައިގެން ނުކުތީ ބޭބެއާއެކު ސްކޫލަށް ދިއުމަށެވެ. ދެ މީހުން އެކީގައި ސުކޫލަށް ދެވޭ ދުވަސްދުވަހު ވަރަށް އުފާވެއެވެ. އެހެންވެ ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ސްކޫލަށް ދެވޭތޯ ބަލަނީ އެކީގައެވެ. އެކަމާ ބައެއް ކުދިން މަލާމާތް ކުރެއެވެ. އެކަމަކު އަހަރެން ލަދެއް ނުގަނެއެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ބޭބެއެވެ.
ރަށުގެ ބޮޑުމަގުން ކުއްލިއަކަށް ފެނުނީ މަންމަ އެވެ. މީހެއްގެ ފަހަތުން ދުވަނިކޮށެވެ. އެ މަންޒަރު އަހަރެންނަށް ދެއްކީ ބޭބެއެވެ. ހޫރާލި ބޮލާއެކު ކުސްތަޅުވަމުން ދެން ކިހާބޮޑުވެއްޖެ ކަމެއްހޭ ބޭބެ ބުންޏެވެ. ލަދުން ބޯ ހަލާކުވެއްޖޭ ބުނިއަޑު ވެސް އެހީމެވެ. އަހަރެންނަކަށް ނުހުރެވުނެވެ. ފޮތްދަބަސް އެއްލައިލުމަށް ފަހު މަންމައާ ދިމާއަށް ދުއްވައިގަތީމެވެ. ބޭބެ ވެސް އަހަރެން ފަހަތުން އައެވެ. އޭރު ސްކޫލާ ދިމާއަށް ދިޔަ ހުރިހާ ކުދިންގެ ނަޒަރު ހުއްޓިފައި ހުރީ އަހަރެމެން ދެ މީހުންނާ ދިމާއަށެވެ.
ބޭބެ ފެނުމާ އެކު މަންމަ މަތަވިއެވެ. ބިރުން ކަންނޭނގެއެވެ. ދެން ހުރީ އަހަރެންނާ ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. އެ ނަޒަރުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ވަރަށް ތަދުވިއެވެ. މަންމަގެ ހިތް ވަރަށް ބާރަށް ތެޅޭހެން އަހަރެންނަށް ހީވީ އަހަރެންގެ ހިތް ވެސް ތެޅޭތީއެވެ. އަހަރެން މަންމައާ ގާތްވެލީމެވެ. އަދި ބޭބެގެ މޫނަށް ބަލައިލީމެވެ. ބޭބެގެ ރުޅިގަދަ މޫނުން މަންމައަށް ދައްކަމުން އެ ދަނީ ކޮން ކަހަލަ ތަސްވީރެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ކުރިއަށް ވުރެ ދެރަވިއެވެ. ދެރަވީ ބޭބެއާ ހެދިއެވެ. ބޭބެ ހިނގައިގަތީ ސްކޫލާ ދިމާއަށެވެ. އަހަރެން މަޑުކުރީ މަންމަ ގާތުގައެވެ. އެދުވަހު މަންމަ ވާހަކަތަކެއް ކިޔައިދެން އުޅުނުހެން އަހަރެންނަށް ހީވިއެވެ.
ޖެހިގެން އައީ ހުކުރު ދުވަހެވެ. އަހަރެން އުޅުނީ ދައްތައާ އެކު ބަދިގެ ފަރާތުގައި ކައްކާށެވެ. ހަޅޭއްލަވަމުން ދުވެފައި އައިސް ގެއަށް ވަނީ ކަތީބު ދޯނީގެ ފަޅުވެރިއެކެވެ. އޭނާ އައިސް އަވަހަށް އަތިރިމައްޗަށް ދިއުމަށް އެދުނެވެ. އަހަރެންނާ ދައްތަ އަވަސް ދުވުމުގައި އަތިރިމައްޗަށް ދިޔައީމެވެ.
އޭރު ރާޅުޖަހާ ހިސާބުގައި މީހުންތައް ތޮއްޖެހިފައި އޮތެވެ. އެންމެންގެ ނަޒަރު ހުއްޓުނީ އަހަރެން ނަށެވެ. ޔަގީންވީ އެހިސާބުންނެވެ. ބޭބެއަށް ކަމެއްވީއެވެ. އަހަރެންގެ ހިތް ބާރުބާރަށް ތެޅެންފެށިއެވެ. ކެތްމަދުވެފައި ހުރެ މީހުންތަކުގެ ތެރެއިން އަހަރެން ދެމިގަތީމެވެ. އަހަރެން ފެނުމާ އެކު ބޭބެގެ އަޑު ފަޅައިގެން ދިޔައެވެ. އައްދޯތްކިޔާ ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. އަހަރެންނަށް ވީނުވީ އެއް ނޭނގުނެވެ. ހޭއެރި އިރު އޮތީ ގޭ ފަތްޖެހި އެނދުގައެވެ.
ދުރުގައި ހުރި އެނދުގައި މުންޑެއް ގައިމަތީ އަޅާ ބާއްވާފައި އޮތީ ބޭބެއެވެ. ބޭބެގާތުގައި ރަށުގެ ދިވެހި ބޭސްވެރިޔާ އާދަމްބެއްޔާ އިނެވެ. އަހަރެންނަކަށް ނޯވެވުނެވެ. ތެދުވަން ވެގެން މަސައްކަތް ކުރެވުނެވެ. އެކަން ހުއްޓުވީ ދައްތައެވެ. ދައްތަގެ އޯގާތެރި އަތުން އަހަރެންގެ ނިތްކުރީގައި ފިރުމާލަމުން އަރާމުކޮށްލާށޭ ބުންޏެވެ. ކުޑަކުއްޖެއްހެން އަހަރެންނަށް ރޮއިގަނެވުނެވެ.
"ބޭބެއަށް ވީ ކިހިނެއް؟ މިހާރު ބޭބެގެ ހާލު ކިހިނެއް؟" ކުރެވުނު ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި ދައްތަ އަހަރެންގެ ގައި އޮޅުލައިގަތެވެ.
"ހުރިހާކަމެއް ވެސް ވާނީ ރަނގަޅަށް. އިހަށް އަރާމުކޮށްލާ" ދައްތައަށް ބުނެވުނީ ދެތިން ޖުމުލައެވެ. އަހަރެންނަކަށް ނޯވެވުނެވެ. އަނެއްކާވެސް ސުވާލު ފައްޗެއް އަމުނާލެވުނެވެ. ދައްތައަށް މަޖުބޫރުވީ އެހިސާބުންނެވެ. އަހަރެން ތެދުވާން ފެށުމުން އަހަރެންގެ އަތުގައި ދައްތަ ހިފިއެވެ. ހަމަ ތެދުވުމާ އެކު ދައްތަ އޮޅުލައިގަތެވެ. އަދި ނަސޭހަތް ދޭންފެށިއެވެ.
"ހުރިހާކެމެއް ވެސް ވާނީ ރަނގަޅަށް. ކޮއްކޮ ދެރަވާ ނަމަ ބޭބެ މާ ދެރަވާނެ. ކޮއްކޮ ރޯ ނަމަ ބޭބެއަށްވެސް ރޮވޭނެ. ހިތްވަރު ކުރަންވާނެ. ކެތްތެރިވާން ވާނެ."
އަހަރެންގެ ބޮލުގައި ރިއްސާލީ އެ ހިސާބުންނެވެ. މަޑެއް ނުކުރެވުނެވެ. އެ ދިމާއަށް ހިނގައިގަތީމެވެ. މީހުންތައް އަހަރެން މައިތިރިކުރަން އުޅުނެވެ. އަހަރެންނަކަށް ނުހުރެވުނެވެ. ހަޅޭއްފަޅޭއްޖަހަން ފެށީމެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ބޭބެއެވެ. ބޭބެގާތަށް ނުދެވެންވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އެހެން މީހުންނަށް ބޭބެގާތަށް ދެވޭ އިރު އަހަރެންނަށް ބޭބެގާތަށް ދެވެން ވާނެއެވެ. އަޑުފަށްގަނޑު ގަދަކޮށްލުމުން މީހުންތައް މައިތިރިވިއެވެ. އަހަރެން ބޭބެގާތަށް ގޮސް ބޯލާކޮޅުގައި ހުރެ، ބޭބެގެ މޫނާ ދިމާއަށް ބަލައިލީމެވެ. ބޭބެގެ ދެ ލޮލުން ނީރެމުން ދިޔައި ކަރުނައެވެ. އެ ކަރުނަތައް އަހަރެން ފުހެލައި ދިނީމެވެ. ބޭބެއެވެ. ދެރަނުވާށެވެ. ހިތާމަ ނުކުރާށެވެ. ކޮއްކޮ އެބަ ހުރީމެވެ. އަބަދު ވެސް ހުންނާނީ ބޭބެއާ އެކުގައެވެ.
އަހަރެންނަށް ބޭބެގެ ފައި ފެނުނީ މާ ފަހުންނެވެ. ދޯނި ދަށުވެ ފައި ޗިސްވެފައިވާކަށް އެނގުނީ އެ ކަން ސިއްރުކުރުމަށް ބޭބެ އުޅުނު ގޮތުންނެވެ. ތަދު ނުވާކަން ދައްކަން ބޭބެ އުޅުނު ހާލުންނެވެ. ވީ ދެރައިން ރޮއިގަންނާކަށް ނޭނގުނެވެ. ކުރެވުނީ ސުވާލެކެވެ. ދޯނި ބޭލުމުގައި ބޭބެ ބައިވެރިވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ ދެން ބޭބެއަކަށް ނުހިނގޭނެ ހެއްޔެވެ؟ އެއްވެސް ޖަވާބެއް އެއްވެސް މީހަކު ނުދިނެވެ. ނޫނެކެވެ. ހިނގޭނެއެވެ. ބޭބެ ރަނގަޅުވާނެއެވެ. އަދި އެ ދުވަސް އަންނާނެއެވެ.
އަހަރެންނަށް އަނެއްކާ ވެސް ކުރެވުނީ ސުވާލެކެވެ.
"މޫދަށް އެރެން ގޮސް ހުރި ބޭބެ، ދޯނި ބޭލުމުގައި ބައިވެރިވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟"
"އެއީ އާންމު ކަމެއް. ދޯންޏެއް އެހަލައި ބާލައި ނަމަ އެ ވަގުތު އެ ހިސާބުގައި އުޅޭ އެންމެން ބައިވެރިވާނެ. އެގޮތުން ބޭބެ ވެސް ބައިވެރިވީ. މަޖަލާއި ސަކަރާތުގެ ތެރޭގައި ދޯނި ބޭލުމުގައި އެހެން ކުދިންނެކޭ އެއްގޮތަށް ކޮނޑުވިއްދާލީ. ނަމަވެސް ދޯނި ކުޑަކޮށް އަރިއަޅާލި ވަގުތު ހަދާނެ ގޮތް ބޭބެއަށް ހުސްވީ. އެއާއެކު ކަނދުގަނޑެއްގައި ފައި ވިދި ދޯނީގެ ދަށުވީކަމަށް ވަނީ." އަހަރެންގެ ސުވާލަށް ޖަވާބު ދިނީ ދައްތައެވެ. އެހިސާބުން ދައްތަގެ ވާހަކަ ހުއްޓާލިއެވެ. އަހަރެން ވެސް ވާހަކަ ހުއްޓާލީމެވެ.
ދިމާވި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއާއެކު އާއިލާގެ ދިރިއުޅުމަށް ބޮޑު އިންގިލާބެއް އައެވެ. ބޭބެގެ ކިޔެވުން ދެ ތިން މަހަށް މެދުކެނޑުނީއެވެ. ބޭބެއަށް ކޮށްދެންޖެހޭ މަސައްކަތް އިތުރުކުރަން މަޖުބޫރިވީއެވެ. އަޖައިބުވި ކަމަކީ މަންމަގެ އުޅުމަށް އައި ބަދަލެވެ. ބޭބެ ގާތަށް އައިސް މަންމަ އުޅެމުން ދިޔަގޮތެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މަންމަ އިންނަނީ ދުރުގައެވެ. އެކަމަކު ބޭބެއާ ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. އަހަރެން ގޮވުމުން ނޫނީ މަންމައަށް ބޭބެއާ ގާތްވާކަށް ނުކުރެއެވެ.
މަންމައަކީ ރަނގަޅު މީހެކެވެ. ބައެއް ދުވަސް ދުވަހު ހަމައިން ނެއްޓިޔަސް އެހެން ވަނީވެސް މީހުންނާ ހެދިއެވެ. ކޮންމެވެސް ބަޔަކު މަންމަ ރުޅިއަރުވާތީއެވެ. މަންމައަކީ މޮޔައެކޭ ބުނި ނަމަވެސް އެ ވާހަކަ އަހަރެން ގަބޫލެއް ނުކުރަމެވެ.
ބައެއް މީހުން ބުނަނީ މަންމަ އުޅެނީ މޮޔައެއް ކަމަށް ހެދިގެން ކަމަށެވެ. އެހެން ނޫން ނަމަ ބައެއް ދުވަސްދުވަހު ހަމަ މީހެއްގެ ގޮތުގައެއް ނުހުންނާނެ ކަމަށެވެ. ކޮންމެ ބަޔަކު ކޮންމެ ވާހަކައެއް ދެއްކި ނަމަވެސް އެ ވާހަކަތައް އަހަރެންނަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. އަދި ގަބޫލުކުރަން ބޭނުމެއް ވެސް ނުވެއެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ މަންމައެވެ. އަހަރެންނަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކޮށްދީފައި ނެތަސް އެ މަންމަ ދެކެ އަހަރެން ލޯބިވެއެވެ.
މަންމަ އުޅޭ ގެއަށް މަންމަ ލުމަށް ފަހު އަހަރެން ދިޔައީ މަންމައާ އެއްބަނޑު ދައްތަމެން ގެއަށެވެ. ދައްތައަކީ މަސައްކަތްތެރިއެކެވެ. ދައްތަގެ ފިރިމީހާ މަރުވުމުން ދައްތަގެ ހުރިހާ ވަގުތެއް ގުރުބާންކުރަމުން އައީ އަހަރެންނަށާއި ބޭބެއަށެވެ. އަހަރެން އުޅެނީ އެ ގޭގައެވެ. ދައްތަގެ ދަރިއަކަށް ވެގެންނެވެ. މަންމަ އުޅެމުން ދިޔައީ މަންމަގެ ގޭގައެވެ. މަންމަ އުޅެން ބޭނުންވަނީ އެކަންޏެވެ. އަހަރެން ކިތަންމެ ބޭނުން ވިޔަސް އެ ގެއަކު އުޅޭކަށް މަންމަ އެއްބަހެއް ނުވެއެވެ. އަހަރެންގެ އެއްޗެހިތައް މަންމަ އުޅޭ ގެއަށް ގެންދާއިރަށް އެ ތަކެތި ބޭރުކޮށްލައެވެ. މަންމައަށް ގަބޫލުކުރެވިފައި އޮތީ މަންމަ އުޅޭ ގެއަކު އެހެން މީހަކު އުޅުން އެއީ ރަނގަޅުކަމެއް ނޫންކަމަށެވެ. އެއީ ދައްތަމެން ވެސް ބޭނުންވާ ގޮތެވެ.
މަންމަ އުޅޭ ގޭގައި އަހަރެން އުޅުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ދެކޮޅު ހަދަނީ ބޭބެއެވެ. ބޭބެއަށް ގަބޫލުކުރެވެނީ މަންމަ ގޯސް ކަމަށެވެ. މަންމަ އެހެން މީހުންނާ އިސްވެ ތޮޅޭކަމަށެވެ. މީހުންނަށް ޖެއްސުން ކުރާކަމަށެވެ. އެކަމަކު އެހެން ވަނީ މީހުން ކަންތައްކުރާ ގޮތުންކަމަކަށް ބޭބެއަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. ނުވަތަ ބޭބެ ގަބޫލުކުރަން ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ބޭބެއަށް ވެސް ނޭނގޭ ކަމަކީ މީހުން މޮޔަވަނީ މީހުންގެ ސަބަބުންކަމެވެ.
ގެއަށް ހަމަ ވަނުމާ އެކު އެނދުގައި އޮތް ބޭބެ ފެށީ ޒުވާބެވެ. އޭރު ގޭތެރޭގައި ދެ ތިން މީހުން ވެސް ތިއްބެވެ. އެ މީހުންގެ ޝަކުވާއަކީ އެ މީހުންގެ ދަރިން ބިރު ގެންނެވުމަށް އެ ކުދީންގެ ފަހަތުން މަންމަ ދުވުމެވެ. އެ ވާހަކަތައް އަހާފައި ބޭބެ ކުއްވެރިކުރީ މަންމައެވެ. އަހަރެންނަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވުނެވެ. އެފަދަ ކަމެއް މަންމައެއް ނުކުރާނެއެވެ. އެ ކުދިން މަންމައަށް ޖެއްސުމެއް ކުރީއެވެ. އެހެން ނޫން ނަމަ މަންމައެއް ރައްދެއް ނުދޭނެއެވެ. އަހަރެން ޔަގީންކަމާއެކު ބުނީމެވެ. ބޭބެގެ ރުޅި ހައްތަހާ ގަދަވީއެވެ. ބޭބެ ކިތަންމެ ރުޅިއަޔަސް އަހަރެންގެ ވިސްނުން ބަދަލެއް ނުވާނެއެވެ. ބޭބެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް މަންމަ ދަންނަނީ އަހަރެންނެވެ.
އަހަރެންނަށް ރޮވެވުނެވެ. އެހެންވެ ގޮސް ވަނީ ކޮޓަރިއަށެވެ. އެ މަންޒަރު ބޭބެއަށް ފެނުމުން ބޭބެއަކަށް ނޯވެވުނެވެ. ބޭބެ ބާރުބާރަށް އަހަރެންނަށް ގޮވިއެވެ. އަހަރެންނަށް މަޖުބޫރުވީ އެ އަޑަށް އިޖާބަދޭށެވެ. ކަރުނަތަކާ އެކު އަހަރެން ގޮސް ބޭބެ ކުރިމަތީ ހުއްޓުނީމެވެ.
"ބޭބެއަށް އަބަދުވެސް ގޯސްވަނީ މަންމަ. އެއީ ކީއްވެ؟ މަންމައަށް ވުރެ ގޯސް މީހަކު ނެތީތަ؟ މަންމަގެ ކުށަކީ ކޮބާ؟ މަންމައަށް އެހެންވީ މަންމަގެ ކުށުންތަ؟ ބޭބެ އެހައި ނަފުރަތު ކުރަންވީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ؟" ބޭބެއަކަށް ޖަވާބެއް ނުދެވުނެވެ. ބޭބެ އެނބުރުނީ އަނެއް ފަރާތަށެވެ.
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އަހަރެން ފެށީ ކިޔެވުމުގެ ވާހަކައެވެ. ބޭބެއަށް ސްކޫލަށް ނުދެވޭތީ އެކަމާ ބޭބެ ދެރަވާކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެކަމަކު ޓެސްޓް އަންނާތީ އެ ވާހަކަ ދެއްކުނީއެވެ. ފަހު އިމްތިހާނު ކައިރިވާތީ އެ ވާހަކަ ފެށުނީއެވެ. ބޭބެއާ އަހަރެން އުޅެނީ އެއް ގްރޭޑެއް ގައެވެ. ބޭބެ އެއް އަހަރު ފާސްނުވުމުން ރިޕީޓްވީއެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ފަހުން ބޭބެގެ ކިޔެވުން ދިޔައީ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ރަނގަޅުވަމުންނެވެ. ދެ މީހުން ވެސް ދިޔައީ ރަނގަޅު ނަތީޖާތައް ހޯދަމުންނެވެ. އެކަމާ ދައްތަމެން ވަރަށް އުފާކުރެއެވެ. އަދި ކިޔެވުމަށް ހިތްވަރުލައިދީ، މޮޅުކުއްޖަކަށް ވުމަށް ނަސޭހަތްދީ ހަދައެވެ.
އަހަރެންގެ އަޒުމަކަށްވީ މޮޅު ޑޮކްޓަރަކަށް ވުމެވެ. ކިޔެވެން އޮތް އެންމެ މައްޗަކަށް ކިޔެވުމެވެ. ބޭބެގެ އުންމީދަކަށްވީ ޕައިލެޓަކަށް ވުމެވެ. އަހަރެންނަށްވުރެ މަތީގައި އުދުހުމެވެ. ދެ މީހުން ވެސް އެ އަޒުމުގައި ކިޔެވަމުން ދިޔައި ދައްތަދިން އުފާވެރި ޚަބަރުންނެވެ. ކިޔެވުމަށް މާލެ، ފޮނުވާނެ ވާހަކަ ބުނުމުންނެވެ.
މާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ، އަހަރެން ކިޔެވުމަށް މާލެއަށް ފޮނުވާ ވާހަކަ ދައްތަ ބުންޏެވެ. އަހަރެން ވަރަށް އުފާވިއެވެ. އެކަމަކު އެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ވީ ދެރައެވެ. އުފާވީ އަހަރެންގެ އުންމީދު ފުރިހަމަކުރުމަށް މާލެދެވޭތީއެވެ. ދެރަވީ ބޭބެގެ އުންމީދު ފުރިހަމަ ކުރުމަށް އަހަރެންނާ އެކު ބޭބެއަށް މާލެ ނުދެވޭތީއެވެ. ބޭބެއަށް ހުރަސް އެޅީ ތަގްދީރެވެ. ދޯނި ދަށުވެ ބޭބެ ނުކުޅެދޭ މީހަކަށް ބަދަލުވީއެވެ. ގޮނޑިއެއްގެ އެހީގައި ނޫނީ ތަންތަނަށް ނުދެވޭ ފަދަ މީހަކަށް ބޭބެ ވީއެވެ. އެހެންވެ މާލެގޮސް ބޭބެ އުޅުމަކީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫންކަމަށް ދައްތަ ބުނީއެވެ. އެކަމާ ބޭބެ ވެސް އެއްބަސްވީއެވެ. ބޭބެ އެކަމާ އެއްބަސް ވިނަމަވެސް ބޭބެގެ ހިތް އެކަމާ ދެކޮޅުހަދާނެކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ.
އަހަރެން ފުރަންޖެހޭ ދުވަސް ކައިރިވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް އަހަރެން ދިޔައީ ނުތަނަވަސް ވަމުންނެވެ. މަންމަ އުޅެން ޖެހިފައިވާ ހާލާއި ބޭބެއަށް ކަންތައް ދިމާވެފައިވާ ގޮތުން އަހަރެން ދިޔައީ ކަންބޮޑުވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް އެ ހުރިހައި ކަމަކަށް ވެސް އޮތީ އެންމެ ޝިފާއެކެކެވެ. އެކަން ފުރިހަމަވާން އޮތީ އަހަރެން ކިޔަވައިގެން އައިމާކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންވެ އަހަރެން ނިންމީ ކޮންމެ ގޮތެއް ވިޔަސް ކިޔެވުމަށް މާލެދާށެވެ.
މާލެ ފުރަން އޮތް ރެއެވެ. ބޭބެ އޮތް ކޮޓަރިއަށް އަހަރެން ވަނީމެވެ. އޭރު ބޭބެއަށް އޮތީ ނިދިފައެވެ. ބޭބެގެ އެނދުނގެ މަގަތުގައި އަހަރެން އިށީނީމެވެ. އިށީނުމާ އެކު ބޭބެއަށް ހޭލެވުނެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ. ބޭބެއެވެ. އަހަރެން ބޭބެދޫކޮށްލާފައި މިދަނީ ބޭބެއަށް ޓަކައެވެ. ކިޔަވައިގެން ޑޮކްޓަރަކަށް ވެގެން އެނބުރި އައުމުގެ މަގުސަދުގައެވެ. ބޭބެ ހިނިތުންވެލަމުން ބުންޏެވެ.
"ކޮއްކޮހާ ނަސީބު ގަދަ ނުވި ނަމަވެސް ބޭބެ މިހާލުގައި އުޅުވޭކަން އެއީ ބޭބެގެ ނަސީބު. އެއަށް ވުރެ ބޮޑު ނަސީބަކީ ތިޔަ ފަދަ ލޯބިވާ ކޮއްކޮއެއް ބޭބެއަށް ލިބުން." އެހެން ބުނަމުން ބޭބެ އަހަރެންގައި ބައްދައިގަތެވެ. އަހަރެންނަށް ރޮވެވުނީ ބޭބެއާ ވަކިވާން ޖެހެތީ ކުރިއަސަރުންނެވެ. ބޭބެ އުޅެން ޖެހިފައި ވާ ހާލާ މެދު ހަމްދަރިދީ ވެގެންނެވެ.
"ބޭބޭ. މަންމައަށް ވާނުވާ ބަލާތި. މިހެން ބުނާ އިރު ވެސް ބޭބެގެ ހާލު އަހަރެންނަށް އެނގޭ. ނަމަވެސް މަންމައަށް އެހީތެރިވާން ދައްތަ ނޫން އެހެން މީހަކު ނުހުންނާނެ. އެއީ އަހަރެމެން ދެ މީހުންގެ ވެސް މަންމަ." އަހަރެންގެ ފަހު ބަސް ބޭބެއަށް އިއްވީމެވެ.
ހެނދުނުހެނދުނާ އަހަރެން ތެދުވެ ފަތިސްނަމާދު ކޮށްގެން ބަދިގެއަށް ހިނގައިގަތީމެވެ. އޭރު އަހަރެންގެ މަންމަ ގެއަށް އައިސް ޖޯލިފަތީގައި އޮތެވެ. އަތުގައި ކޮތަޅެއް ވެސް އޮތެވެ. އަހަރެން ފެނުމާ އެކު މަންމަ އައިސް އަހަރެންގެ ކުރިމަތީ މަޑުކޮށްލިއެވެ. އަދި އަތުގައި އޮތް ކޮތަޅު އަހަރެންނަށް ދިއްކޮށްލިއެވެ. އޭގައި އަހަރެން ހިފީމެވެ. އަދި މަންމަގެ މޫނަށް ބަލައިލީމެވެ. އެ މޫނުން ފެނުނީ މާޔޫސް ކަމެވެ. ހިތާމައިގެ ފުން އަސަރެވެ. އަހަރެން މަންމަގައި އޮޅުލައިގަތީމެވެ. އެ އޮޅުލައިގަތުމުން އެތައް ވާހަކަތަކެއް މަންމަގެ ހަށިގަނޑުން އަހަރެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ.
"މަންމަ ދަރިފުޅުދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ." މަންމަގެ ދުލުން އިއްވީ އެންމެ ޖުމުލައެކެކެވެ. އަހަރެންނަށް ރޮއެވުނެވެ. މަންމަ ބުނި ޖުމިލައިންނެވެ. އުފަލުން ހިތްފުރިގެންނެވެ. އެއީ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކު ވެސް މަންމަގެ އަނގައިން ބުނި ޖުމުލައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު މަންމަގެ ދަރިފުޅު ދުރަށް ދާކަން އެނގޭތީ މަންމަގެ ދުލުން އެ ޖުމުލަ ބުނީއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ. މަންމާއެވެ. މަންމަ ރަނގަޅަށް އުޅޭށެވެ. އެހެން މީހުންގެ ގޭގެއަށް ނުދާށެވެ. ބޭބެ ރުޅިއަންނަ ގޮތަށް ނޫޅޭށެވެ. އެ ހުރިހާ ވާހަކަތަކަށް މަންމަ އާއެކޭ ބުނެ ބޯޖަހާލިއެވެ.
އަހަރެން އަތިރިމައްޗަށް ދިޔައީމެވެ. އަހަރެން ފުރުވުމަށް ރައްޓެހިންނާއި ގޭ ދައްތަ ވެސް އައެވެ. ފަހަތުން މަންމަ ވެސް އައެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ ބޭބެގެ ފުރޮޅުލީ ގޮނޑި ދުއްވަމުންނެވެ. ބޭބެ އަހަރެންނާ ސަމާސާ ކުރަމުން ދިޔައެވެ. ހީނހީފައި މަޖާ ވާހަކަތައް ދައްކަމުން ދިޔައެވެ. އަހަރެންނަށް ބޭބެގެ މޫނު ފެންނަން ނެތަސް ބޭބެގެ މޫނު ފެންނަ ފަދައެވެ.
އަތިރިމައްޗަށް ދިޔައިރު ގިނަ މީހުން ދޯންޏަށް އަރައިފިއެވެ. އަހަރެން ވެސް އަވަސްވެގަތީ ދޯންޏަށް އެރުމަށެވެ. ދައްތައާ ސަލާމް ކޮށްލުމަށް ފަހު މަންމައާއި ބޭބެއަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށް އަހަރެން އެދުނީމެވެ. އަދި ބޭބެގެ ފުރޮޅުލީ ގޮނޑީގެ ކުރިމަތީ ކުޑަ ކަކޫޖަހާލުމަށް ފަހު ބޭބެގެ އުނގުގައި ބޯ އަޅާލީމެވެ. ބޭބެ އަހަރެންގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލިއެވެ. އޭރު ބޭބެގެ ލޮލުން ކަރުނަފައިބައެވެ. ބޭބެއަށް ބުނެވުނީ އެންމެ ދެ ޖުމްލައެވެ.
"ކޮއްކޮގެ އުންމީދު ފުރިހަމަކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާތި. އޭރުން ބޭބެ ވަރަށް އުފާވާނެ" އެތަނުން ނުތެދުވެވެނީސް މަންމަ އަހަރެންގައި އޮޅުލައިގަތެވެ. އަދި ބާރުބާރަށް ރޯންފެށިއެވެ. ގިސްލަގިސްލާފައެވެ. ތަނަށް ޖަމާވެފައި ތިބި މީހުންނަށް ލިބުނީ ޝޮކެކެވެ. މަންމަ އަކީ މޮޔައެއް ކަމަށް ބުނަމުން ދިޔަ މީހުންނަށް ލިބުނީ ހައިރާން ކަމެކެވެ. މޮޔައިން ވެސް ރޮއިހަދައެވެ. އެ މީހުން ވެސް އިހްސާސްތައް ދެނެގަނެއެވެ. އަސަރާއި ނުތަނަވަސްކަން ތަހައްމަލް ކުރެއެވެ. މަންމަގެ ދޮން މޫނަށް ފޭދިގެން އައި ކަރުނަތައް އަހަރެން ފުހެލައި ދިނީމެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ހިތް މަންމަގެ ހިތާ ގުޅުވާލުމަށް މަންމަގެ އަތަށް އަހަރެން ފިތާލީމެވެ. އެހިނދު މަންމަގެ ޖީބުން ނަގާ އަހަރެންގެ އަތަށް ލީ ފަށެކެވެ. އަހަރެން މުއްކަވާލުމަށް ފަހު ދޯންޏާ ދިމާއަށް ހިނގައި ގަތީމެވެ.
ދޯންޏަށް އެރުމަށް ފަހު ރަށާ ދިމާއަކަށް އަހަރެންނެއް ނުބަލަމެވެ. އަހަރެން އިތުރަށް ރޯން ބޭނުން ނުވާތީއެވެ. އަހަރެން ބެލީ މަންމަ ދިން ފަށަށެވެ. އެއީ ރަން ފަށެކެވެ. ހިތަށް އެރިއެވެ. މަންމަ އެ ފަށް ހޯދީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ޝައްކުކުރާކަށް ނުވާނެއެވެ. މަންމަގެ ހަގީގަތް އަހަރެންނަށް ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. އެ ފަށާއެކު ހިތެއްގެ ބައްޓަމަށް އޮތް ފޫ އަހަރެން ހުޅުވާލީމެވެ. އެ ތެރޭގައި ހަތަރު އަކުރު ލިޔެފައި އޮތެވެ. އިނގިރޭސި އެ އަކުރުތައް ކިޔަން މަންމައަށް ނޭނގުނަސް އެ ފަށް މަންމައަށް ދެވުނީ މަންމަދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވާ ދަރިފުޅަށެވެ. އެ ފަށަށް އަހަރެން ބޮސްދިނީމެވެ. މަންމަގެ ލޯބި މި ހިތުގައި ކެކިގަތެވެ. މަންމަގެ ހަނދާންތައް އާލާވިއެވެ. އެ ލޯބީގައި ދެ ލޯ މަރާލީމެވެ. ހިތަށް އެރިއެވެ. ވަކިވަނީއެވެ. ނަމަވެސް އަދި އެނބުރި ރަށަށް އަންނާނަމެވެ. މަންމައާއި ބޭބެއަށް ޓަކައި އަންނާނަމެވެ. އަމިއްލަ ވަޒަނުގެ ޚިދުމަތަށް ޓަކައި އަންނާނަމެވެ.
