މުޙައްމަދު ޞާދިޤަކީ ބ. ތުޅާދޫ މުރަނގަމާގޭ ޢީސާ ޢަބްދުއްރަހުމާނާއި ޙައްވާ އިދުރީސްގެ ދޮށީ ދަރިކަލުންނެވެ. ޞާދިޤުގެ ތައުލީމީ ދަތުރު ފެށްޓެވީ އުފަން ރަށް ބ. އަތޮޅު ތުޅާދޫންނެވެ. އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ފުރަތަމަ އެދުރަކީ ތުޅާދޫ ސްކޫލުގައި އެންމެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި މުދައްރިސްކަން ކުރެއްވި އަދި ޝަރަފުވެރިކަމުގެ ގައުމީ އިނާމް ހާޞިލުކުރައްވާފައިވާ އުސްތާޛް އިބްރާހީމް ޙުސައިންފުޅެވެ.
"ސްކޫލަށް ވަނުމުގެ ކުރިން އެންމެ ދުރު ހަނދާނަކަށް އަންނަނީ، އެންމެ ފުރަތަމަ ކިޔެވުމަށް ޓަކައި އުސްތާޛް އިބްރާހީމް ޙުސައިންފުޅު އަރިހަށް ދިޔަ ހަނދާން. އަޅުގަނޑުގެ އަސްލު އެންމެ ފުރަތަމަ ސްކޫލަކީ އިބްރާހީމް ހުސައިންފުޅުގެ ގެ. އަޅުގަނޑުގެ މައިން ބަފައިން އަޅުގަނޑު ތަރުބިއްޔަތުކޮށް ކިޔަވައިދިނުމަށް ޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮނުވީ އިބްރާހީމް ޙުސައިންފުޅުބެގެ ގާތަށް. އޭރު އިބްރާހީމްފުޅުބެ އުޅުއްވީ އަންނާރުމާ ގޭގައި. އޭގެ ފަހުން މަންޒިލްގެއަށް ވެސް ކިޔަވަން ދިޔައިން. އެހެންވީމާ ތުޅާދޫ ސްކޫލަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ކިޔެވުން ފަށައިގަތީ އުސްތާޛް އިބްރާހީމް ހުސައިންފުޅުގެ އަރިހުން އެ ގޭގައި. އެހާ ހިސާބުން ތައުލީމު އުގެނުމުގެ ބިންގާ އެޅުނީ. އެއީ އުފާވެރި ހަނދާންތަކެއް" އުނގެނުމުގެ ފުރަތަމަ ތަޖުރިބާތައް ޞާދިޤު ހިއްސާކުރެއްވިއެވެ.
މަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ޙުސައިންފުޅާއި ޞާދިޤާއެކު އޭނާގެ މަންމަ
ޞާދިޤުގެ މަދަރުސީ ހަޔާތުގެ ދުރު ހަނދާންތައް ގުޅިފައިވަނީ ތުޅާދޫ ސްކޫލާއެވެ. އެއީ އޭރުގެ މަކްތަބުލް ހިދާޔާއެވެ.
"ގުރޭޑް 1ން ފެށިގެން ގުރޭޑް 5އާ ހަމައަށް ކިޔެވީ ތުޅާދޫ ސްކޫލުގައި. މަކުތަބުލް ހިދާޔާގައި. އެއީ 70ގެ އަހަރުތައް. 1977 ނިމެން ދެން އުޅުނީ ރަށު ސްކޫލުގައި. އޭރުގެ ކިޔަވައިދިނުމުގައި ތަރުބިއްޔަތުބައި ވަރަށް ބޮޑަށް އޮވޭ. ދުރޫސުލް އަޚުލާޤު ފޮތް އެއީ ކިޔަވައިދިނުމުގައި ގެންގުޅުނު އަތްމަތީ އެއް ފޮތް. ފުރަތަމަ ކިޔަވަން ފެށި ހިސާބުން ވެސް އެ ފޮތް ކިޔަވަން ފަށައިފިން. ދެން ތަޖުވީދު މަގަށް ޤުރްއާން ކިޔަވައިދނުންމަށް އެ ދުވަސްވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް އިސްކަން ދިން. އޭގެ އިތުރުން ނަމާދުކުރުމަށް ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުކަންދިން. ރަށުގައި ކިޔެވި ދުވަސްވަރު އަބަދުވެސް ކުލާހުގެ 1ވަނަ، 2ވަނަ ނުވަތަ 3ވަނައިގައި ހިމެނޭ." މީގެ 48 އަހަރު ކުރީގެ ހަނދާންތަކުން ބައެއް ޞާދިޤު އާކުރެއްވިއެވެ.
ޞާދިޤު ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ މުހިންމު އެއް ބިންގަލަކީ ތުޅާދޫ ސްކޫލެވެ. އެ ސްކޫލުގައި ކިޔެވި ދުވަސްވަރު ލިބިލެއްވި ތަރުބިއްޔަތެވެ. މަސައްކަތްތަކާއި ހުނަރު ކުރިއަރުވަން ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކެވެ.
"ތުޅާދޫ ސްކޫލުގައި އުޅުން އިރު ވަރަށް ބޮޑަށް މަސައްކަތުގެ ހުނަރު ދަސްކޮށްދިނުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ. ކިޔަވައިދިނުމުގެ ތެރޭގައި ކަންކަން އަމަލީގޮތުން ކުރުވުމުގެ ވިސްނުން އޭރު ވެސް ގެންގުޅުނު. ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނދާނަށް އެބަ އާދޭ ސްކޫލުގައި އުޅެމުން އެއް ފަހަރަކު އަޅުގަނޑު ހެދި ފައިފުށްސެއްގެ މަތިން. އެއީ ރޯނުން ހެދި ފައިފުށްސެއް. ކުދިންލައްވާ އެކި މަސައްކަތް ކުރުވައި ކަންކަން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ އޭރު ވަރަށް ބޮޑަށް އޮތް ކަމެއް. އެކަން ދަސްކޮށްދެއްވުމުގައި ވެސް އިބްރާހީމް ހުސައިންފުޅުބެ އެހީތެރިވީ. އޭރު ވަރަށް ގިނަ ކުދިން އެކަން ދަސްކުރި. އެ ފަހަރު ބޭއްވި މައުރަޒަކުން އަޅުގަނޑަށް އެ ފައިފުހި ހަދައިގެން ވަނައެއް ލިބުނު. އެއީ ރަށު ސްކޫލުގެ ހަނދާންތަކުން ވަރަށް ހަނދާންވާ ކަމެއް" ތުޅާދޫ ސްކޫލުގެ އުފާވެރި ބައެއް ތަޖުރިބާތައް ޞާދިޤު ވިދާޅުވެދެއްވިއެވެ.
ޞާދިޤު (ވާތްފަރާތުން 2ވަނަ) ތުޅާދޫ މަކުތަބުލް ހިދާޔާގައި ކިޔެވި ދުވަސްވަރު ހިސާބު މުދައްރިސް އިބްރާހީމް އަބޫބަކުރުފުޅު (މެދުގައި) އާ އެކު
ތުޅާދޫ ސްކޫލުގައި ޞާދިޤު ފެށްޓެވި ތަޢުލީމީ ދަތުރު ނިންމާލައްވަން ޖެހިވަޑައިގަތީ އޭރު އޮންނަ އެންމެ މަތީ ކުލާސް ނިންމާލެއްވުމާއެކުއެވެ. އޭރު އޮންނަ ގޮތުން 5ވަނަ ކުލާސް ނިމުމާއެކު ކިޔެވުމުގެ ދަންފަޅި ނިމުނީއެވެ. ނަމަވެސް އެ ވަރުން ފުއްދާލައްވާކަށް ޞާދިޤު ބެނުންފުޅެއް ނުވިއެވެ. ބޭނުންފުޅުވީ އިތުރަށް އުނގެނިވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އަމިއްލަ ރަށް ދޫކުރައްވައި ކިޔަވަން މާލެއަށް ވަޑައިގަންނަވާށެވެ.
"އެހެނަސް އޭރު ބައްޕަމެންގެ ފޯރުންތެރިކަން ހުރި ވަރުން އަޅުގަނޑު މާލެ ގެނެސް ކިޔަވަން ބެހެއްޓޭ ވަރެއް ނުވޭ. އެ ދުވަސްވަރު އެފަދަ ކަންކަމުގައި ބައްޕައަށް އެހީތެރިވާ އެންމެ ގާތް ރަހުމަތްތެރިއަކަށް ހުރީ އޭދަފުށީ ބަރާބަރު ޔޫސުފު. އޭދަފުށީ ސަކީނާ މަންޒިލް ޔޫސުފު މުޙައްމަދު. ޔޫސުއްބެމެންނަކީ ބައްޕަގެ ވަރަށް ގާތް ބައެއް. އެ ރައްޓެހިކަމުގައި އަޅުގަނޑު އިތުރަށް ކިޔެވުމަށް ޓަކައި ޔޫސުއްބެގެ ވަރަށް ގާތް ރައްޓެއްސެއްގެ ގޭގައި ހުރެވޭނެ ގޮތް ހަމަޖެއްސީ" ކިޔެވުމަށް ޓަކައި މާލެ ބަދަލުވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ގޮތް ޞާދިޤު ވިދާޅުވިއެވެ.
ޞާދިޤުގެ ބައްޕަ އީސަބެއާއި އޭދަފުށީގެ ޒަމާންވީ އެކުވެރިޔާ ޔޫސުފް މުޙައްމަދު (ބަރާބަރު ޔޫސުއްބެ)
އިތުރު ތައުލީމު ހާސިލުކުރެއްވުމަށް ޓަކައި ޞާދިޤު މާލެ ވަޑައިގަތީ 1978 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗް 29ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އޭނާ ހުންނެވީ މއ. އަނދަލީބުގޭގައެވެ.
"އެ ގޭގެ މުހައްމަދު މަނިކަކީ ބަރާބަރު ޔޫސުއްބެގެ ވަރަށް ގާތް ރައްޓެއްސެއް. އެ ފަހަރު ޔޫސުއްބެގެ ދަރިފުޅު ޝަކީލާއި އަޅުގަނޑާ ދެ މީހުން އެއްކޮށް އެ ގޭގައި ތިބެގެން ކިޔަވަން ފެށީ" ޞާދިޤު ވިދާޅުވިއެވެ.
ޞާދިޤު މާލެއަށް ވަޑައިގެންނެވި ދުވަސްވަރަކީ ސަރުކާރު ސްކޫލުތަކުން ފަސޭހަކަމާއެކު ޖާގަ ލިބޭ ދުވަސްވަރެއް ނޫނެވެ. އެ ހުރަސްތައް ޞާދިޤާ ވެސް ބައްދަލުވިއެވެ.
"އެ ދުވަސްވަރު މާލޭގެ ސްކޫލަކަށް ވަދެވެނީ ވެސް ވަކި ފެންވަރެއް ހުރެގެން. އެހެންވެ ފުރަތަމަ ވަންނަން މި ޖެހެނީ ޕްރައިވެޓް ތަންތަނަށް. ދެން އެ ދުވަސް ވަރު އީ.ޕީ.އެސް އެއީ އެންމެ މަޝްހޫރު ޕްރައިވެޓް ސްކޫލް. އެހެންވެ އަޅުގަނޑު ޓާގެޓްކުރީ އީ.ޕީ.އެސް ސްކޫލް. އެކަމަކު އެ ސްކޫލަށް ވެސް ވަންނަން ޓެސްޓެއް ހަދަން ޖެހުނު. އޭރު ޓެސްޓު ދެނީ ދިވެހި، އިނގިރޭސި، ހިސާބު މި ތިން މާއްދާއިން. އަޅުގަނޑު ޖެހިލުންވީ އިނގިރޭސި މާއްދާއަށް. އޭރު ރަށްރަށުގައި އިނގިރޭސި ފެންވަރެއް އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނެތް. އެހެންވެ އަޅުގަނޑު ފުރަތަމަ ވަނީ ކުރީގެ މިނިސްޓަރު ޑޮކްޓަރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ، މއ.ވިކްޓަރީގޭގައި ހިންގެވި އިނގިރޭސި ކިޔަވައިދޭ ޚާއްޞާ ކުލާހަކަށް. އޭރު ރަށްރަށުން އައިސް ތިބި ކުދިން ވެސް އެ ކުލާހުގައި ކިޔަވަމުން ދިޔަ. އޭގެ އިތުރުން އާލިޔާ ސްކޫލުގައި ރޭގަނޑު ހިންގާ ޚާއްޞަ ކްލާހަކަށް ވެސް ކިޔަވަން ދިޔައިން" މާލޭ ސްކޫލަކުން ޖާގަ ހޯއްދެވުމަށް އޭރު ކުރެއްވި މަސައްކަތްތައް ޞާދިޤު އޮޅުންފިލުވައިދެއްވިއެވެ.
"މުޞްޠާފާ ލުޠުފީގެ ކްލާހަށް ދިޔައީ ބޮޑަށް އިނގިރޭސި ކިޔަވަންވެގެން. އާލިޔާ ސްކޫލަށް ދިޔައީ ހިސާބާ ދިވެހި އިތުރަށް ރަނގަޅުކޮށްލަން. ހަތަރު ފަސްމަސް ދުވަހު ކިޔަވާފައި އީ.ޕީ.އެސް ސްކޫލުން ދިން ޓެސްޓުގައި ބައިވެރިވެ އެ ޓެސްޓުން ފާސްވެގެން ގްރޭޑް 5ށް ވަދެވުނު ހަނދާންވަނީ. އެހެންވީމާ ގްރޭޑް 5، 6، 7 ކިޔެވީ އީ.ޕީ.އެސްގައި"
ޞާދިޤުމެން ކިޔެވި ދުވަސްވަރަކީ ގްރޭޑް 7 ނިމުމާ އެކު ޖޭ.އެސް.ސީ އިމްތިހާނު ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ދުވަސްވަރެވެ. އެ އިމްތިހާނަކީ ރަށްރަށުން އަންނަ ދަރިވަރުން ސަރުކާރު ސްކޫލްތަކަށް ވަނުމަށް ހުޅުވޭ އެންމެ ފަހި ފުރުސަތެވެ. އެ އިމްތިހާނުން ފާސްވާ ފިރިހެން ދަރިވަރުންނަށް މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުން ޖާގަ ލިބޭ އިރު އަންހެން ދަރިވަރުންނަށް އަމީނިއްޔާ ސްކޫލަށް ވަނުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިވެއެވެ. އީޕީއެސް ސްކޫލުގެ ގުރޭޑް 7 ނިންމާލެއްވުމަށް ފަހު ޞާދިޤު ކުރިމަތި ލެއްވީ އެ ޗެލެންޖާއެވެ.
އީޕީއެސް ސްކޫލުގައި ޞާދިޤު ކިޔަވާވިދާޅުވި ދުވަސްވަރު މުބާރާތަކުން ވަނައެއް ލިބިގެން އިނާމާ ހަވާލުވަނީ
"އެ ފަހަރު އީ.ޕީ.އެސްގެ ގްރޭޑް 7 ނިންމާފައި އެ އެ އިމްތިހާނުގައި ބައިވެރި ކުދިންގެ ތެރެއިން ރަނގަޅު ނަތީޖާ ލިބުނު ހަތަރު ފަސްވަރަކަށް ކުދިންނަށް މަޖީދިއްޔާއަށް ވަނުމުގެ ފުރުސަތު ދިން. އޭގެތެރޭގައި އަޅުގަނޑު ވެސް ހިމެނުނު. އެ ދަރިވަރުންގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑާއެކު އަޅުގަނޑުމެން ރަށުން އަޙުމަދު ޝަފީގަށް ވެސް މަޖީދިއްޔާއަށް ވަނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނު. ރަށުން ބޭރުގެ ކުދިންގެ ތެރޭގައި އަލީ އާދަމް ވެސް ހިމެނުނު" ތަޢުލީމީ އާ ހަރުފަތަކަށް ދިއުމަށް ފުރުޞަތު ހުޅުވުނު ގޮތް ޞާދިޤު ވިދާޅުވެދެއްވިއެވެ.
"އެހިސާބުން މަޖީދިއްޔާގައި ކިޔަވަން ފެށީ. ގްރޭޑް 8، 9، 10 ކިޔެވީ އެ ސްކޫލުގައި. އޯލެވެލް ހެދީ އެ ސްކޫލުގެ ދަރިވަރެއްގެ ގޮތުގައި. މަޖީދިއްޔާ ނިމުނީ 1984ގައި. އެއީ ވެސް ތަފާތު ތަޖުރިބާއެއް. އުފާވެރި ހަނދާންތަކެއް ގެނުވި ދުވަސްތަކެއް" ޞާދިޤު އާކުރެއްވީ ސާނަވީ ތައުލީމުގެ ފޮނި ހަނދާންތަކެވެ.
"ސްކޫލު ނިމުމާއެކު ދެން އަވަހަށް ބެލީ ވަޒީފާއެއް ހޯދަން. އޭރު އޯލެވަލް ނިމުނީމާ އޮންނާނެ ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ ދެ އަހަރުގެ ބޮންޑެއް. އެ ބޮންޑުގައި ވާ ގޮތުން ސަރުކާރަށް ދެ އަހަރު ޚިދުމަތް ނުކޮށްފިއްޔާ އޭރު ބަންދު ވެސް ކުރާނެ. އޭރު ސްކޫލް ނިމުމާއެކީގައި ފޯމެއް ފުރަން ޖެހޭނެ. އެ ފޯމުގައި އޮންނާނެ ސަރުކާރު ވަޒީފާގައި އުޅެން އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވާ ހަތަރު ފަސްދާއިރާއެއް. ފުރަތަމަ ދާއިރާއަކަށް ޖެހީ އެސް.ޓީ.އޯ އޭ ހަނދާންވަނީ. ދެވަނައަށް ޖެހީ ފިޝަރީޒް. ދެން ޖެހީ ކޯސްޓްގާރޑް، އެންމެ ފަހު ދާއިރާއަކަށް ޖެހީ ޑިފެންސް" ކިޔަވާ ނިންމާލުމަށް ފަހު ވަޒީފާއަށް އިސްކަން ދެއްވި ތަރުތީބު ޞާދިގު ވިދާޅުވިއެވެ.
"ފޯމު ފުރުމަށް ފަހު ދެން ދިޔައީ ޗުއްޓީއަކަށް ރަށަށް. ރަށުގައި ހުއްޓާ ޑިފެންސުން ރަށު އޮފީހަށް އަންނަނީ މެސެޖެއް. އެންމެ އަވަހަށް ފުރާ އެއްޗަކުން މާލެ އަންނަން. ދެން ކަތީބު އުސްމާނުބެ ހެން ހަނދާންވަނީ. އުސްމާނުބެ މި ބުނަނީ ކަލޭމެން ދެ މީހުން (މުޙައްމަދު ޞާދިޤާއި އަޙުމަދު ޝަފީޤު) އެންމެ އަވަހަށް ފުރާ އެއްޗަކުން މާލެ ދާން ޗިޓެއް އައިސްފައި އެބަ އޮތޭ. އޭރު އަސްލު ވަޒީފާއަށް ނަގަނީ ކިހިނެއް ކަމެއް ނޭނގެ. ދެން ކުއްލިއަކަށް ޑިފެންސަށް ދާން ކިޔާފައި އޮތީމާ ވަރަށް ކަންތައް ވެސް ބޮޑުވެއްޖެ އާއިލާ މީހުންނާއި މަންމަމެން ވެސް. ކިހިނެއްވާ ކަމެއް ކަމެއް ނޭނގޭތީ. އެ މީހުން ހީކުރީ ކުށްވެރިވީ ކަމަށް. އެއީ ވަޒީފާގެ ކަންތަކާ ކަމެއް އޭރަކު އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނޭނގެ. ވަޒީފާގެ ފުރުސަތަށް އެދޭ ފޯމުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޖެހި ތިން ތަނުން ތަނެއް ނުލިބި 4ވަނައަށް ޖެހިތަނުން އެ ފުރުޞަތު ހަމަޖެހުމުން ދެނެގަންނަން ވެސް އުނދަގޫވި" ޞާދިޤަށް ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގެން އެ މެސެޖު ރަށާއި އާއިލާއަށް ތަރުޖަމާކުރެވުނު ގޮތް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
"ނަސީބަކުން އެ ދުވަހު މާލެ ފުރި އޮޑިއަކުން މާލެ އައިސް ޖެހިގެން އައި ދުވަހުގެ 9 ޖެހި އިރު ޑިފެންސަށް ދެވުނު. ޑިފެންސަށް ދިޔައީމާ އެ ދުވަހު އެންގީ ސިފައިންގެއަށް ނަގާ މީހުންގެ ތެރެއިން އިންޓަރވިއުއަށް ނަގާ މީހުންގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑު ހިމެނިފައި އޮތްކަން. ޝަފީޤު ވެސް ހިމެނިފައިވޭ. އެހެންވީމާ އިންޓަރވިއުއަށް ތައްޔާރުވެގެން ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހުގެ 9 ޖަހާއިރަށް އަންނާން އެނގީ. އޭރު ބޯ ވެސް ހުރީ ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ދިގުވެފައި. އެހެންވެ ބުނީ އިންޓަރވިއުއަށް އަންނަ އިރު ބޯ ވެސް ކޮށާލައިގެންނޭ އަންނަންވާނީ" ޞާދިޤު އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
ޖެހިގެން އަދި ދުވަހު 9 ޖެހުމުގެ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ކުރިން ޞާދިޤު ވަޑައިގަތީ އޭރު ހުންނަ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީއަށެވެ. އެ ތަނުގައި އިންޓަރވިއު ކުރައްވަން ތިއްބެވީ އަންބަރީ އަބުދުއްސައްތާރާއި އާދަމް ޒާހިރާއި މުހައްމަދު ޒާހިރާއި ކާށިދޫ ހުސައިންފުޅެވެ. ސެކްރެޓަރީއެއްގެ ގޮތުގައި އިންނެވީ އިސްތަފާ އިބްރާހީމް މަނިކެވެ. އެ ދުވަހު ޞާދިޤު އެތަނުން ނުކުންނެވީ ގައުމީ ޚިދުމަތުގެ ސަފަށް ކަމަރު ބަންނަވައިގެންނެވެ. އެ ގޮތުން އެ ބުރުން ފުރުޞަތު ހޯއްދަވައި ފަށަކާއެކު ސިފައިންގެއަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ވެންނެވި ޒުވާނުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ސިފައިންގެ ތަމްރީނު ނިން،މާލުމަށް ފަހު ސިފައިންގެ ވެރިޔަކާ ޞާދިޤު ސަލާމްކުރައްވަނީ
ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ރަސްމީ ގޮތުން ޞާދިޤު ގުޅިވަޑައިގަތީ، 1985ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުވަރީ މަހުގެ 18ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު 2:40ގައެވެ. ވަޒީފާ ދެއްވި ޗިޓް ހަވާލުކުރެއްވީ އޭރުގެ މިނިސްޓަރުގެ ނައިބު އިލްޔާސް އިބްރާހީމެވެ.
ޞާދިޤު ވިދާޅުވީ ސިފައިންގެ އިޚުތިޔާރުކުރުމުގައި އެތައް ކަމަކަށް ވިސްނުންފުޅު ބެހެއްޓެވި ކަމަށެވެ.
"އަބަދު ވެސް ގައުމަށް ރަނގަޅު ޚިދުމަތެއް ކޮށްދިނުމުގެ ވިސްނުން ގެންގުޅެން. އެ ނިޔަތުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ޚިދުމަތެއް ކޮށްދެވޭނީ ސިފައިންގޭގައި ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވިގެން ސިފައިންގެއަށް ވަނުމުގެ ވިސްނުން ގެންގުޅެވުނީ. އޭގެ އިތުރުން އޭރު އަޅުގަނޑުމެން ބައްޕަމެންގެ ވެސް މާލީ ހާލަތު އެހާ ރަނގަޅުނުވުމާ އެކު ސަރުކާރުގެ ތަނަކަށް ވަންނަކަމަށް ވަންޏާ މުސާރަ ރަނގަޅީ ކޮން ތަނެއްތޯ ވެސް ބެލިން. އަދި މެޑިކަލް ކަންތައްތަކަށް ވެސް ބެލިން. އެ ކަންކަމަށް ބަލާފައި ސިފައިންގެއަށް ވަނުމަށް ލިބުނު ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިފީ" ސިފައިންގެއަށް ވަނުމަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ފުރުސަތު ބޭނުން ހިއްޕަވަން ނިންމެވި ސަބަބު ޞާދިޤު އޮޅުންފިލުވައިދެއްވިއެވެ.
ޞާދިޤު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައި ގަތުމަށް ފަހު އެ ދުވަސްވަރު ހައްދަވަންޖެހޭ ތަމްރީނުތައް ފުރިހަމަކުރެއްވިއެވެ. ސިފައިންގެއަށް ވެއްދެވުމަށް ފަހު ސިފައިންގޭގެ އެކި ދާއިރާތަކުގައި ކުރާ މަސައްކަތްތަކާ އެ މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް ދަސްކޮށްދެއްވިއެވެ. ޞާދިޤު އެންމެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ ޑިއުޓީތަކަށް މީހުން ފޮނުވުމާ ގުޅޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. އޭގެ ހަތަރު ފަސްމަސް ފަހުން ޞާދިޤު މަސައްކަތް ފެށްޓެވީ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ތެރޭގައެވެ.
"އޭރު އެންއެސްއެސް އާއި ޕޮލިސްއާ ވަކިނުވިޔަސް ތަހުގީގު ކުރުމަކީ ޕޮލިސްގެ ސެކްޓާއެއް. ގިނަ ކޯސްތައް ހެދިފައި ހުންނާނީ ފުލުހުންނާ ގުޅޭ ޚިދުމަތްތަކުގައި. މިލިޓަރީ ދާއިރާގެ ކޯސްތައް ހެދިފައިވާލެއް މަދުވާނެ. ނަމަވެސް ސްޕެޝަލް ޓާސްކްފޯސް ޓްރެއިންގް ހެދިން. އެއީ ސިފައިންގޭގައި އޭރު ހަދާ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަމްރީނު. ދެން ޕާކިސްތާނުގައި ވެސް ބައެއް ކޯސްތައް ހަދާފައި ހުންނާނެ" ޞާދިޤު ވިދާޅުވެދެއްވީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ބޮޑަށް ހަރަކާތްތެރިވެވުނު ދާއިރާއެވެ.
ޞާދިޤު ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހެއްދެވި ތަމްރީނަކަށް ފަހު ގުރޫޕް ފޮޓޯއަކަށް ހުއްޓިގެން
ޞާދިޤަކީ އެ ދުވަސްވަރުގެ ތަޢުލީމު ލިބިވަޑައިގެން ހުންނަވައި ސިފައިންގެއާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅަކަށް ވާތީ ރާއްޖޭން ބޭރުން އެކި ކޯސްތަކާއި ތަމްރީނުތައް ހެއްދެވުމުގެ ފުރުޞަތު އޭނާއަށް ވަރަށް ފަސޭހައިން ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އެގޮތުން ޞާދިޤު ސިފައިންގެއާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވި އަހަރު، 3 މަސްދުވަހުގެ ކޯހެއްގައި އިންޑިޔާގެ ހައިދަރުއާބާދަށް ފުރައިވަޑައިގަތެވެ. އެ ކޯސް ފުރިހަމަ ކުރައްވައި މާލެވަޑައިގެންނެވިތާ މާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ޕްރޮމޯޝަން ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އޭގެ އަހަރުތަކެއް ފަހުން އެންމެ މަތީ ފުލުހުންނަށް، ސިންގަޕޫރުގައި ހިންގި 10 މަސްދުވަހުގެ ކޯހެއް ވެސް ޞާދިޤު ފުރިހަމަކުރެއްވިއެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާއި ފުލުންގެ ޚިދުމަތުގައި އެތައް ތަމްރީނަކާއި ކޯސްތަކެއް ޞާދިޤު ފުރިހަމަކުރެއްވިއެވެ.
ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގައި ޞާދިޤުވަނީ އެތައް ތަޖުރިބާއެއް ކުރައްވާފައެވެ. އެތައް ހަނދާންތަކެއް ގުޅިފައިވަނީ އެ ޚިދުމަތުގެ އެ ސަފުހާތަކާއެވެ. އޭނާއަށް އަލަތު ދަރިފުޅަކު ލިބިވަޑައިގެން ކުރައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވީ ވެސް އެފަދަ ތަޖުރިބާއެކެވެ.
"ފުރަތަމަ ޓްރެއިނިން ތެރޭގައި އުޅެނިކޮށް އަލަތު ދަރިފުޅު ލިބުނީ ވެސް. މިހާރު އޭނާ އުމުރުން 35އަހަރު. އެ ޓްރެއިނިންގ ތެރޭގައި ހުރެފައި އަންހެނުން ބަނޑުގައި ރިއްސާތީވެ އަޅުގަނޑު އައީ. އެ ދުވަހު އާއިލާއާ އެކުގައި މަޑުކޮށްލެވުނު. ނަސީބަކުން އަންހެނުން ހަމަ އެދުވަހު ވިހައިފި. ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އަނެއްކާ ވެސް ޓްރެއިނިންއަށް ދިޔައީ. އެއީ އޭރުގެ ހާލަތު. ސިފައިންގެއިން އަންގާ ކޮންމެ ކަމެއްގައި އޭރު ފުރައިގެން ދާންޖެހޭ. ހަމަ ކުއްލިއަކަށް ރާއްޖެތެރެއަށް އަދި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ވެސް ފުރައިގެން ދަންޖެހޭ" ޞާދިޤު އެ ނިއުޅާލަދެއްވީ ހަނދާނުން ފުހެލައްވަން ދަތިފުޅުވި ސަފުހާއެކެވެ.
ޞާދިޤުގެ ފުރަތަމަ ދަރިފުޅާއެކު
"އެއް ފަހަރަކު ފިހާޅޮއްސަށް އައި ދެ ގެސްޓުން. އެ މީހުން ގްލައިޑާއެއް ދުއްވި. އޭތި ވެއްޓި އޭގައި ތިބި ދެ ގެސްޓުން މަރުވި. އެ މައްސަލަ ތަހުގީގުކުރަން އަޅުގަނޑު އެ ރަށަށް ދިޔައިން. ދެން ތަހުގީގު ނިންމާފައި މާލެ އައި މަގުމަތީގައި ދަތުރުކުރި ލޯންޗް ފަރަށް އަރައިގެން އަޅުގަނޑުމެން ކަނޑުވި. ހަނދާންވަނީ ލޯންޗް އެރީ މަނިޔަފަރު ކިޔާ ފަރަކަށޭ. ލޯންޗުގެ ދެ ބުރަފަތި ވެސް އެއްކޮށް ދިޔައީ. ދެން އެރޭ އެއްކޮށް އެ ފަރުމަތީގައި ލޯންޗް އަޅައިގެން ތިބީ. އަނެއް ދުވަހު ހަންޖަހައިގެން ތިއްބާ ބަޔަކު އައިމަ ކައިރި ރިސޯޓަކަށް ލޯންޗު ވައްދައިގެން މާލެއަށް ގުޅީ" ޞާދިޤު ވިދާޅުވެދެއްވީ އެފަދަ އެހެން ތަޖުރިބާއެކެވެ.
ޞާދިޤު ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި 2004ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހަކީ ދިވެހި ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ ދާއިރާއަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް އައި ދުވަހެކެވެ. އެއީ ގާނޫނަށް އައި ބަދަލާއެކު ސިފައިންނާއި ފުލުހުން، ދެ މުއައްސަސާއެއްގެ ގޮތުގައި ވަކިވި ދުވަހެވެ. ނަމަވެސް ސީދާ ފުލުހުންގެ ގާނޫނެއް ވުޖޫދުވީ އޭގެ ހަތަރު އަހަރު ފަހުން 2008ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެ ބަދަލާއެކު ޞާދިޤު ވެސް ބަދަލުވެވަޑައިގަތީ ފުލުހުންގެ އެސިސްޓެންޓް ކޮމިޝަނަރއަކަށެވެ. އޭރުގެ ބަހުން ނަމަ އެއީ އެސިސްޓެންޓް ޓު ދަ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއެވެ. ޞާދިޤު ވަނީ 10 އަހަރު ވަންދެން އެ މަގާމު ފުރުއްވާފައެވެ.
ޞާދިޤު ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ވަކި ދެ މުއައްސަސާއެއްގެ ގޮތުން ހިންގެވުމީ ގައުމަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.
ފުލުހުންގެ ވެރީންނާއެކު ޞާދިޤު (ކަނާތްފަރާތުން 3ވަނައަށް) ފޮޓޯއަކަށް ހުއްޓިވަޑައިގެން
"އޭގެ ކުރީގައި ސީދާ ފުލުހުންނާ ގުޅޭ ދާއިރާތަކުން ފުލުހުންނަށް ޚާއްޞަ ޓްރެއިނިންތަކެއް ނުލިބޭ މިލިޓަރީއާ އެއްކޮށް އޮތީމާ. މިލިޓަރީގެ ދަށުގައި ޕޮލިސް އޮތީމާ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކުން އެކަން ބަލައެއް ނުގަނޭ. އެކަމަކު ސިފައިންނާ ފުލުހުންނާ ވަކިވެ ފުލުހުންނަށް ޚާއްޞަ ތަމްރީންތައް ފުރިހަމަ ކުރެވި ފުލުހުންގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި ބައިވެރިވެވުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބިގެން ދިޔަ ކަމެއް. އެ ބަދަލާއެކު ބޮޑެތި ޒިންމާތަކެއް ވެސް ހަވާލުވެގެން މަސައްކަތް ކުރެވުނު. އެ ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ އެކު މަސައްކަތް ކުރަން ލިބުނު ފުރުސަތަކީ ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާ އެކު ވަރަށް ހިތްހަމަޖެހިގެން މަސައްކަތްކުރެވުނު ދުވަސްތަކެއް" ޞާދިޤު ވިދާޅުވިއެވެ.
ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައި ޞާދިޤު ކުރިއަށް ވަޑައިގަތީ ފިސާރި ސާބިތުކަމާއި ތެދުވެރިކަމާއެކުއެވެ. އިޚުލާޞްތެރި ނަމޫނާ ފުލުހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަކީ ފުލުހުންގެ ތަފާތު އެކި މަގާމުތައް އަދާކުރައްވަމުން، އެންމެ އިސް ސަފަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ފުރުޞަތު ޞާދިޤަށް ލިބިވަޑައިގަތުމެވެ. ޞާދިޤުވަނީ ލާންސް ކޯޕްރަލްކަމާއި ކޯޕްރަލްކަމާއި އޮފިސަރުކަމާއި ސާޖެންޓް ރޭންކް ފުރުއްވާފައެވެ. އަދި ސްޓާފް ސާޖެންޓްކަމާއި ވޮރެންޓް އޮފިސަރ1ގެ މަގާމާއި ލެފްޓިނެންޓްކަމާއި ފަސްޓް ލެފްޓިނެންޓްކަން ވެސް ފުރުއްވާފައެވެ. އޭގެ އިތުރުން ކެޕްޓަންކަމާއި މޭޖަރުކަމުގެ އިތުރުން 10 އަހަރު ވަންދެން އެސިސްޓެންޓް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަގާމު ވެސް ފުރުއްވާފައެވެ. އެ ޚިދުމަތުން ވަކިވަޑައިގެންނެވި އިރު، ޞާދިޤު ހުންނެވީ ޑެޕިއުޓީ ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރެއްގެ މަގާމުގައެވެ.
"އެ ޚިދުމަތުގައި މަސައްކަތް ކުރެވުނު އިރު އެއްވެސް ކަހަލަ މައްސަލައެއް ނުޖެހި 100 ޕަސަންޓް މަސައްކަތް ކުރެވުނު. އެ ހިތްހަމަޖެހުން ވަރަށް ބޮޑު. އެހެނަސް އެ ދާއިރާ ދޫކޮށް ނުކުންނަ ޖެހުނު ޖެހުނު ޖެހުން އެއީ އަސަރުތަކެއް ކުރުވި ކަމެއް. އެކަން އެހެން އެ ދިޔަ ދިއުމަކީ ސިޔާސީ ކަމެކޭ ބުނުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު. އެއީ ސިޔާސީ އޮއިވަރު ބޮޑުވި ވަގުތެއްގައި އެ ތަނުން ނުކުންނަން ޖެހުނީތީ. އެއީ ވަރަށް ހިތްދަތި ދުވަހެއް. ރައީސް އޮފީހުން އައި ކޯލަކާއެކު އެ ހިސާބުން ޖެންޑަ މިނިސްޓްރީއަށް ބަދަލުވީ ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ކުރުމާއެކު" ޞާދިޤު އެ އާކުރެއްވި އުމުރުގެ ބޮޑު ބައެއް އެތަނަކަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ފަހު ދުވަހުގެ ހަނދާންތަކެވެ.
ޞާދިޤު ކުރީގެ ސީޕީއާ އެކު
ޞާދިޤުގެ ޚިދުމަތުގެ ދިގު މާޒީގައިވަނީ އަރުތައާއި ކާމިޔާބީއެވެ. ޞާދިގަށް ވަނީ މިނިވަން ފަންސާހުގެ މެޑައްޔާއި ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ މެޑައްޔާއި މަތިވެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑައްޔާއި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑައްޔާއި ސައްތައިގެ މެޑައްޔާއި 3 ނޮވެންބަރުގެ މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ. އޭގެ އިތުރުން ސިފައިންނާއި ފުލުހުންނަށް ދެވޭ އެކި ކުލަތައް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ. ޚާއްޞަ ޚިދުމަތުގެ ކުލައާއި އިޚުލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ ކުލައާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުލައާއި ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ ކުލައާއި އަޚުލާގީ ކުލައާއި ކާމިޔާބީގެ ކުލަ ޞާދިޤަށް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
ޞާދިޤުގެ ގައުމީ ޚިދުމަތާ މެދު، އެކުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ވޮރަންޓް އޮފިސަރ3 ރިޓަޔަރޑް ޖަޢުފަރު ޢަބްދުއްރަޙުމާން ވިދާޅުވީ އެއީ އިޚުލާޞްތެރި ޚިދުމަތްތަކެއް ގައުމަށް ކޮށްދެއްވި ބޭކަލެއްކަމަށެވެ.
"ޞާދިޤަކީ ވަރަށް އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ބޭކަލެއް. އެއީ ޚިދުމަތުގައި އިޚުލާސްތެރި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ފުޅާކޮށް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވި ބޭކަލެއް. ޚާއްޞަކޮށް ތަހުގީގީ ކަންކަމުގައި ވަރަށް ތަޖުރިބާކާރު އަދި ނަތީޖާ ހާސިލުކުރެއްވި ބޭފުޅެކޭ އަޅުގަނޑަށް ދަންނަވަން ކެރިދާނެ. އެ ދުވަސްވަރު ވައްކަމާ ގުޅުން ހުރި ގިނަ މައްސަލަތައް ތަހުގީގު ކުރެއްވުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް ޞާދިޤު އަދާކުރެއްވި. ވަރަށް ހިތްހެޔޮ، ވަރަށް އޯގާތެރި ބޭކަލެއް. ޚިދުމަތުގައި ދުވަހަކު ވެސް ޞާދިޤު ކޯފާވެފައި ހުންނަވަނިކޮށެއް އަޅުގަނޑު ނުދެކެން. އެއީ މަސައްކަތުގައި ވަރަށް ތަރުތީބު އަދި އެކަމަށް ވަގުތު ދެއްވި ނަމޫނާ ބޭކަލެއް" ސިފައިންގެ ތާރީޚް ކޮމެޓީގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވި ޖަޢުފަރު ވިދާޅުވިއެވެ.
ޞާދިޤުގެ މުޅި ދިރިއުޅުންވުން ގުރުބާން ކުރެއްވީ ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގައެވެ. ގައުމީ ކަންކަމުގައެވެ. އެ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އަމިއްލަ ދިރިއުޅުއްވަމަށް ވަގުތު ދެއްވުނުލެއް މަދުކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
"ދިރިއުޅުމެއް ފެށީ 1988ގައި. ކައިވެނި ކުރީ އީ.ޕީ.އެސްގައި އުޅުނު އިރު އެއް ކްލާހެއްގައި އުޅުނު ކުއްޖަކާ. އެހެނަސް ސްކޫލް ދައުރު ނިންމާފައި ސިފައިންގެއަށް ވަނުމަށް ފަހު ރައްޓެހިވީ. ރައްޓެހިވެފާ މާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ ކައިވެނި ކުރީ. ކައިވެންޏަށް 35 އަހަރު ވީ އިރު ދެ ކުދީން އެބަ ތިބި" އަލަތު ކައިވެނީގައި މުޅި ދިރިއުޅުން ބިނާކުރަމުން އަންނަ ޞާދިޤު ވިދާޅުވިއެވެ.
"ހަގީގަތަށް ބުނާ ނަމަ ވަޒީފާގެ ގޮތުން އޭރު އާއިލާއަށް ދޭންވާ ވަގުތެއް ނުދެވޭ. މިހާރު އެކަމާ ވިސްނާލީމާ ދެރަ ވެސް ވޭ. ސިފައިންގޭގައި އުޅުނު އިރު އާއިލާއަށް ދެވުނީ ވަރަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް. އެއީ އެހާ ރަނގަޅު ގޮތެއް ވެސް ނޫން. އެހެން ނަމަވެސް އޭރުވެސް ވަގުތު ދެވެން އޮތް އެންމެ ރަނގަޅަކަށް އާއިލާއަށް ވަގުތު ދީގެން އުޅެވޭތޯ ބެލިން. މި އުޒުރު އާއިލާއިން ވެސް ގަބޫލުކުރޭ. އެހެންވުމާއެކު އާއިލީ ގުޅުމަކަށް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެއްވެސް ހީނަރުކަމެއް ނާދޭ. މި ނަސީބު ލިބުނީ ޚާއްސަކޮށް އަނބިމީހާގެ އަދާކޮށްދިން މުހިންމު ދައުރުގެ ސަބަބުން. ކުދީން ސްކޫލަށް ގެންދިއުމާ ސްކޫލުން ގެނައުމާ ގޭތެރޭގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބެލެހެއްޓުމާ މި ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް އަންހެނުން ކޮށްދިނީ. އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ އަޅުގަނޑުގެ އަނެހެނުންނަކީ އެ ކަމުގައި ހަމަ ލާމަސީލު މިސާލެކޭ. އަޅުގަނޑުގެ ދިރއުޅުން ކާމިޔާބު ކުރުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ރޯލެއް އަދާކުރީ އަޅުގަނޑުގެ އަންހެނުން" ޞާދިޤުގެ ދިރިއުޅުން ކާމިޔާބު ކޮށްދެއްވުމުގައި އަންހެނުން އަދާކޮށްދެއްވި ދައުރު އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ޞާދިޤު، އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންނާއެކު
ޞާދިޤު ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ކާމިޔާބީ ދަތުރު ފައްސިވެގެން ދިޔައީ އޭނާގެ އާއިލާއިން އޭނާއަށް ދެއްވި އެހީތެރިކަމާއި ޚާއްޞަކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
"އަޅުގަނޑާއެކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޭގައި 9 ކުދީން އެބަ ތިބި. އަޅުގަނޑު މީ އެންމެ ދޮށީ މީހާ. ބައްޕަވަނީ ނިޔާވެފައި. ބައްޕަ ނިޔާވި އިރު ބައްޕަގެ ހަގު ދަރިފުޅު ވަރަށް ކުޑަ. އޭނާ ވެސް މިހާރު ކައިވެންޏެއްކޮށް ކުއްޖަކު ވެސް އެބަ ހުރި. އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ ކުދީންނަކީ ވެސް ވަރަށް ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރާ ކުދީންތަކެއް. އަޅުގަނޑަކީ އާއިލާގެ އެންމެ ދޮށީ މީހާ ކަމުގައި ވާތީ ހުރިހާ ކުދީން ވެސް ބައްޕައެއްގެ ގޮތުގައި މިއަދު ބަލަނީ އަޅުގަނޑު. އެ އިހުސާސް އަޅުގަނޑަށް ކުރެވޭ. ކޮންމެ ކުއްޖަކު ކޮންމެ ކަމެއް ކުރަންވީމާ ވެސް އަޅުގަނޑުގެ ގާތުން މަޝްވަރާއާއި ޚިޔާލު ހޯދާނެ. އަނެއްކާ މަންމައަކީ މި ވަގުތު ބަލި މީހެއް. މަންމަ ބެލެހެއްޓުމުގައި ވެސް ހުރިހާ ކުދީންގެ ހިއްސާ ވަރަށް ބޮޑު. އަޅުގަނޑުގެ ކޮންމެ ކާމިޔާބެއްގެ ފަހަތުގައި ދެ ފަރާތު އާއިލާ ހިމެނޭ. ޚާއްޞަކޮށް މަންމައާއި ބައްޕަ ހިމެނޭ. އިބްރާހީމްފުޅުބެއާއި ކައިއްތަ އަދި ބަރާބަރު ޔޫސުއްބެމެން އާއިލާ ފަދަ އެތައް އާއިލާއެއް ހިމެނޭ" ޞާދިޤު ވިދާޅުވިއެވެ.
ޞާދިޤާއި އަނބިކަނބަލުން އަދި ދެ ކުދީންނާ އެކު
ޞާދިޤުގެ އާއިލާއާއި ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ޑރ. އަމީން އިބްރާހީމް ވިދާޅުވީ ޞާދިޤަކީ އޭނާގެ ބައްޕައާއި މަންމަ ބާއްވަމުން އައި ގާތްކަން ދަމަހައްޓަވަމުން އަންނަ ނަމޫނާއެއްކަމަށެވެ.
"މުޙައްމަދު ޞާދިޤު ނުވަތަ ޞާދިޤުބެ ފާހަގަކުރެވެނީ ވަރަށް ނަމޫނާ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި. ޞާދިޤުބެގެ މައިންބަފައިން ބޭއްވި ރަހުމަތްތެރި އަދި އާއިލީ ގުޅުންތައް ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރާތަން ވަރަށް ގާތުން އަޅުގަނޑަށް ވަނީ ފެނިފައި. އަބަދުވެސް އެއީ ރިވެތި ގޮތްތަކާއި އުސޫލުތަކުގައި ހިފަހައްޓަވައި ކަންކަމުގައި އިރުޝާދުދެއްވާ ބޭފުޅެއް އަދި އެ ކުރައްވާ ކޮންމެ ކަމަކުން ވެސް އިޚުލާސްތެރިކަން ފެނޭ. އެންމެ ކުރީގައި އަޅުގަނޑުމެން ތުޅާދޫ ސްކޫލުގައި ކިޔަވަން އުޅުނު ދުވަސްވަރު ސޯދިގުބެ މާލޭގައި ކިޔަވަން އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު، ރަށަށް ވަޑައިގަންނަވާ ފަހަރުތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔަވައިދެއްވި ހަނދާން ވެސް ވޭ" ޑރ. އަމީން ވިދާޅުވިއެވެ.
ޞާދިޤާއި އޭނާގެ މަންމައާއި އަނބިކަނބަލުން އަދި ޑރ. އަމީންއާއި އޭނާގެ މަންމައާ އެކު
ޞާދިޤު ޤަބޫލުފުޅު ކުރައްވާ ގޮތުގައި ބ. އޭދަފުށީ ސަކީނާ މަންޒިލް ޔޫސުފު މުހައްމަދު (ބަރާބަރު ޔޫސުފު)ގެ އާއިލާއަކީ ވެސް ޞާދިޤުގެ އާއިލާއާ ވަރަށް ގާތްގުޅުމެއް އޮންނަ އާއިލާއެކެވެ. އޭރެކޭ މިހާރެކޭ ތަފާތެއް ނެތެވެ. ދެ ފަރާތުގެ އާއިލާގެ އިސް މެންބަރުން ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވި ނަމަވެސް އެ ދެ ޢާއިލާގެ ގުޅުމަކަށް ހީނަރު ކަމެއް ނާދެއެވެ. ޞާދިޤާ އެކުގައި މާލޭގައި އަނދަލީބުގޭގައި ކިޔަވަން ހުރި ޝަކީލު ވެސް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި ޞާދިޤުގެ އާއިލާއާއި ޝަކީލުގެ އާއިލާއަކީ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ދެ އާއިލާއެވެ.
ޞާދިޤުގެ (މެދުގައި) އާއިލާގެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ޔޫސުފް މުޙައްމަދު (ވާތްފަރާތުގައި) އާއި ޞާދިގުގެ މަންމަ ކަނާތްފަރާތުގައި
"އަޅުގަނޑު އަންދަލީބު ގޭގައި ހުއްޓާ ޞާދިގުބެ މާލެ އައީ. އެ ގޭގައި އުޅުން އިރު އަޅުގަނޑުމެން އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ދެބެންނެކޭ އެއްގޮތަށް އުޅުނީ. އޭރު ބައްޕަ މާލެ އަންނަ އިރު، ބައްޕަ ބާޒާރަށް ދާނެ ދެ މީހުން ގޮވައިގެން ގަމީސް އެއްޗެހި ގަންނަން ވެސް. ބޭނުންވާ އެއްޗެހި ގަނެދެން ދާނީ ދެ މީހުން އެއްކޮށް ގޮވައިގެން. އެގޮތަށް އުޅުނު އިރު، ޞާދިޤުބެ އެއީ މަގޭ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭބެއެއްގެ ގޮތަށް މަށަށް ވަރަށް ހެލްޕްފުލް މީހެއް. މަގޭ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ބަލަހައްޓާނެ ވަރަށް ރަނގަޅަށް. އޭނާ ބޮޑު މީހަކަށް ހުރެގެން އަހަރެން ގޮވައިގެން މިސްކިތަށް ގޮސް ވެސް ހަދާނީ. ދެން ފިލާވަޅުތައް ހަދާއިރު ނޭނގޭ އެއްޗެއް ޞާދިޤުބެ ގާތު އަހާއިރަށް ކިޔައިދީ ހަދާނެ" ޝަކީލު އާކުރެއްވީ ޞާދިގާއެކު ކިޔެވި ދުވަސްތަކެވެ.
"ޞާދިޤުބެ ސްކޫލް ނިންމާފައި ސިފައިންގޭގައި އުޅުނު އިރު ވެސް ހަމަ އޯން ބްރަދަރއެއްގެ ގޮތަށް ޝަކީލުއާ ދޭތެރޭ ދެކެމުން އައީ. ނިކަން ރަނގަޅަށް ވެސް ހަނދާންވޭ އަންބަރީ އަރިހުގައި އޭދަފުށްޓަށް ކުރިދަތުރެއްގައި އަންބަރީ އަވަހާރފުޅަށް ވެންނެވީމާ ދަންވަރު އެކެއް އެއްގަޑިބައި އެހާކަށް ހާ އިރު ގޭދޮށަށް އައިސް ގޮވައިގެން ބައްޕައާ މީޓް ކޮށްފަ އެބަހުރި. ދެން ހަމަ މިހާރު ވެސް މާލެ ދިޔައްޔާ އަހަރެމެންގެ ފެމިލީ ކުދީން ވެސް ސޯދިގުބެ މަންމަ ގާތަށް ވިޒިޓް ކުރާނެ. ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް އެ ގުޅުން މިހާރު ވެސް ހަމަ އޮވޭ. ޞާދިގުބެއަކީ ވަރަށް ޒިންމާދާރު މީހެއް. ވަޒީފާގެ މާހައުލުގައި ވެސް އަދި ކިޔެވި އިރު ވެސް ޒިންމާދާރުކަމާ އެކު ކަމަށް ކަމޭ ހިތައިގެން ވަރަށް ފަރުވާ ބަހައްޓައިގެން އޭނާ ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ވެސް ކުރި މީހެއް" ބ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުގެ މެނޭޖަރ މުހައްމަދު ޝަކީލު، ވިދާޅުވިއެވެ.
9 ކުދިން ދުނިޔޭގައި ތިބި ބ.ތުޅާދޫ މުރަނގަމާގޭ އާއިލާގައި، މުޙައްމަދު ޞާދިޤަކީ އެ ހުރިހާ ކުދިންނަށް އެންމެ ގާތުން ފެންނަ ނަމޫނާއެވެ. އެ އާއިލާގެ ކޮންމެ ކުއްޖަކު ވެސް ޞާދިޤަށް ތައުރީފުކުރެއެވެ. އެ އެހީތެރިކަމަށް ޝުކުރުވެރިވެއެވެ.
ޞާދިޤާއި އޭނާގެ އާއިލާގެ މެންބަރުން މަންމައާ އެކު
"ދޮންބޭބެއަކީ މުޅި އާއިލާގެ އެންމެ މުހިންމު ތަނބު. ބައްޕަ ނިޔާވުމާއެކު އާއިލާގެ ކޮންމެ ކަމެއްގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނާނީ ދޮންބޭބެ. އަޅުގަނޑުމެން ހުރިހާ ކުދިން ކިޔެވުމުގައި ވެސް އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ވެދިނީ ދޮންބޭބެ. ބައްޕަގެ ދުނިޔޭގައި ވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިޔެވުމުގެ ކަންކަމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް އިރުޝާދުދީ އެކި ކަންކަމަށް މަގުދައްކައިދިނީ ދޮންބޭބެ. އާއިލާގެ ކޮންމެ ކުއްޖަކު ވެސް ދޮންބޭބެގެ ޚިދުމަތަށް ފަޚުރުވެރިވޭ" މުޙައްމަދު ޞާދިޤު ކޮއްކޮ އަޙުމަދު ޝިޔާމް ވިދާޅުވިއެވެ.
"ދޮންބޭބެއަކީ މިއަދު މި އާއިލާގެ ބައްޕަ. އާއިލާގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ދޮންބޭބެ އަދާކޮށްދީފި. އަޅުގަނޑުމެން ހުރިހާ ކުދިން ގޮވައިގެން އެކުވެރިކަމާއެކު އުޅެދީފި. އާއިލާގެ ހުރިހާ ކުދިންގެ ކަންކަން ވެސް ދޮންބޭބެ އެ ދަނީ ބަލަހައްޓައިދެމުން. ދުވަހަކު ވެސް އެއްވެސް ކުއްޖަކާ ދިމާއަށް އަޑުލައި ބާރަކަށް އެއްޗެއް ނުބުނާނެ. ކޮންމެ ކަމެއްގައި ދައްކައިދޭނީ ރީތިގޮތް. ޚާއްޞަކޮށް މަންމައަށް އަޅާލައިއަޅާލުމަކީ މުޅި އާއިލާއަށް ދޮންބޭބެ ދައްކައިދޭ ނަމޫނާއެއް. އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް ދޮންބޭބެއަކީ ނަމޫނާއެއް" ދުނިޔޭގައި ހުރި އެ އާއިލާގެ ދެވަނައަށް އެންމެ ދޮށީ އަންހެން ދަރިފުޅު ފާޠިމަތު ވާފިރާ، އޭނާގެ ދޮންބޭބެއާ މެދު ޚިޔާލުފާޅުކުރިއެވެ.
ޞާދިގާއި ދެ ކުދިން މާމައާ އެކު
ޞާދިޤުވަނީ 2015ވަނަ އަހަރުން 2018ވަނަ އަހަރަށް ޖެންޑަރ މިނިސްޓްރީގެ ނައިބުކަމާއި ސީނިއަރ ޕޮލިސީ އެގްޒެކްޓިވް ގެ މަގާމާ ފުރުއްވާފައެވެ. އޭގެ ފަހުން ހޯމް މިނިސްޓްރީގެ ދަށުގައި އޮންނަ އެޕީލް ކޮމިޓީގެ ޗެއަރކަން 4 އަހަރު ކުރައްވާފައެވެ. އެ ގައުމީ ޚިދުމަތާ އެކު ވެސް ޞާދިޤުގެ ހިތްޕުޅު އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ ފުލުހުންނާއެވެ. އެ މާޒީގެ އެ މަތިވެރި ޚިދުމަތާއެވެ. އެހެންވެ ޕޮލިސް ބޯޑަށް މެންބަރުން ބޭނުންވެގެން މަޖިލީހުން ހުޅުވާލި ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ހިއްޕަވައި ޞާދިޤު މިއަދު އެ ހުންނެވީ ޕޮލިސް ބޯޑުގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގައުމީ ޚިދުމަތުގައި ގުނުއްވަމުން އެ ގެންދަވަނީ 38ވަނަ އަހަރެވެ.
ޞާދިޤުގެ މިހާރުގެ ފޮޓޯއަކާއި ކުޑައިރުގެ ފޮޓޯއެއް
ތުޅާދޫ ޞާދިޤަކީ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެންމެ މަތީ ސަފުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ޚިދުމަތްތެރިއެކެވެ. އެއީ ތުޅާދޫ ތާރީޚު ދުށް ޑެޕިއުޓީ ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރެވެ. ގައުމީ ޚިދުމަތުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ވަފާތެރި ދަރިއެކެވެ. ރިވެތި އަޚުލާގާއެކު ހަޔާތުގެ ދަތުރު އަމާން ބަނދަރަކަށް ގެންދެވި ނަމޫނާއެކެވެ.
